Voor een warmtepompbezitter met een dynamisch energiecontract draait de rekening om timing. Neem zaterdag 25 april 2026 in Nederland: de day-ahead-prijzen waren acht uur achter elkaar negatief midden op de dag, met een bodem van −€190/MWh, en stegen 's avonds door tot boven €156/MWh. Met de groei van hernieuwbare opwek zijn de day-ahead-prijzen jaar op jaar volatieler geworden. Voor een huishouden met een warmtepomp is die volatiliteit de grootste knop waar een huiseigenaar aan kan draaien om de energiekosten te verlagen.
Drie jaar geleden startte Eleflex.AI, het bedrijf achter HeatAdapt, een toegepast onderzoek in samenwerking met universitair onderzoekers. Tijdens het volledige stookseizoen 2023/24 volgden we ruim tien Estse woningen met een mix van lucht-waterwarmtepompen en bodemwarmtepompen, allemaal op een dynamisch energiecontract. Een bijbehorend peer-reviewed artikel verscheen later in de CLIMA 2025 proceedings (Võsa & Kurnitski, Residential Heat Pump Electricity Price Based Control Savings Potential).
In de studie: dynamische prijssturing van warmtepompen
De studie begon met een digital twin van een aantal deelnemende woningen, waarmee werd gemodelleerd hoe verschillende prijsgestuurde regelpatronen de besparingen en het binnenklimaat zouden beïnvloeden. Daarna werd in de woningen zelf — allemaal in dagelijks gebruik — live metering toegevoegd om verbruik, COP van de warmtepomp en binnentemperaturen vast te leggen. In de winter van 2023/24 liet het team de warmtepompen draaien onder dynamische prijssturing en analyseerde de resultaten in detail. Het werd een koud seizoen, met een gemiddelde buitentemperatuur van −3,4 °C en de koudste nachten onder de −15 °C. Alle warmtepompen in de onderzoekswoningen presteerden onder die omstandigheden betrouwbaar.
Een van de doelen van de studie was om gebouwen te beoordelen als flexibiliteitsbron voor het net. Elk gebouw werkt als een grote thermische batterij, waarbij warmte wordt opgeslagen in de muren en vloeren. Het team testte meerdere uurlijkse prijsgestuurde regelalgoritmen in de woongebouwen om te bepalen welke de grootste besparing opleverde zonder dat het comfort eronder leed. De HeatAdapt-prototyperegelaar werd gebruikt om voor te verwarmen tijdens goedkope periodes en de warmtepomp tijdens dure periodes te laten coasten op de opgeslagen warmte, zonder dat de woning kouder aanvoelt. In de praktijk leverde dat gemiddeld 12 tot 20% lagere maandlasten op, oplopend tot meer dan 28% in maanden met de grootste day-ahead-prijsschommelingen.
De studie kwantificeerde ook de waarde van kleine gedragsaanpassingen. Het verlagen van de binnentemperatuur van 23 naar 21 °C in een vrijstaande woning van 167 m² leverde 22% besparing op de stookkosten op (meer dan 120 euro per jaar), puur door de temperatuurverandering. Dynamische prijssturing combineren met een gematigde temperatuuraanpassing leverde het grootste totaaleffect op: enkele honderden euro's per jaar.
Een derde vergelijking onderzocht wat een diepere investering kan opleveren. Een digital twin van een vrijstaande woning uit de jaren '70 werd in simulatie gerenoveerd tot een schil met energielabel B en gekoppeld aan een lucht-waterwarmtepomp. De stookkosten daalden met 69% en het energiegebruik voor warm tapwater met circa 50%. Renovatie levert de grootste absolute besparing op; dynamische prijssturing levert het beste rendement op de kleinste investering.
Drie jaar later: de besparingen zijn nog groter
Drie dingen zijn sinds de studie veranderd. De day-ahead-volatiliteit is sterk toegenomen, dynamische contracten hebben zich vanuit Scandinavië verder over de EU verspreid op de rug van slimme meters, en onze algoritmes — gebaseerd op de studie — hebben inmiddels meerdere winters van echte woningen en gebruikersfeedback geleerd.
In de meer volatiele dynamische-prijsregio's bespaart inmiddels ongeveer 90% van de HeatAdapt-gebruikers tussen 14% en 24% op de jaarlijkse elektriciteitsrekening van de warmtepomp. Voor een gemiddeld huishouden kwam dat de afgelopen 12 maanden neer op meer dan 200 euro — ongeveer een kwart meer dan het jaar ervoor. Grotere gebouwen behaalden grotere absolute besparingen: zo bespaarde een appartementencomplex met 69 kW verwarmingsvermogen meer dan 1.100 euro. In de meest volatiele maanden liepen de besparingen op tot 31%.
Hybride opstellingen — bijvoorbeeld een lucht-waterwarmtepomp gekoppeld aan een cv-ketel — kunnen ook flinke besparingen opleveren. Daar kiest de HeatAdapt-regelaar automatisch de goedkoopste bron, op basis van de actuele stroom- en gasprijzen en de COP-daling van de warmtepomp bij koud weer. Tijdens de kouder-dan-gemiddelde winter 2025/26 met lage gasprijzen draaide de warmtepomp 60,7% van het stookseizoen op de Estse day-ahead-prijzen. De balans tussen de goedkoopste bron kan flink schuiven met de omstandigheden: in december 2025 verzorgde de warmtepomp 81,6% van de verwarming, terwijl in de extreem koude januari 2026 juist de cv-ketel het grootste deel voor zijn rekening nam, met 79,6%.
Voor een huiseigenaar met een warmtepomp op een dynamisch contract is de conclusie eenvoudig: het verschuiven van het verbruik van de warmtepomp naar de goedkoopste momenten van de dag is de grootste kostenknop waar een huishouden aan kan draaien. De studie 2023/24 zette daar een gemeten bereik op. Drie jaar later groeit die knop nog steeds — en hij werkt op de warmtepomp en het contract dat je al hebt.
Referentie
Võsa, K.V. & Kurnitski, J. (2025). Residential Heat Pump Electricity Price Based Control Savings Potential. Proceedings of the 15th REHVA HVAC World Congress, CLIMA 2025. Springer. link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-032-10546-2_26
Noot: het geciteerde artikel beslaat één gebouw gemodelleerd met een digital twin, één onderdeel van de bredere studie die in dit artikel wordt beschreven.